Ana içeriğe atla

ASP.Net Durum Yönetimi – Bölüm 1 (State Management)

Web uygulamaları stateless http protokolü üzerine kurulmuştur.Geleneksel web programlamada, sayfa sunucuya her gönderilişinde sayfanın bir instance’ı yeniden yaratılır. Sayfa ve  kontrollerle ilgili bilgiler her sunucuya gidişte kaybolur. Bu kısıtlamalardan kurtulmak, veriyi, sayfa ve uygulama bazlı koruyabilmek için ASP.Net  bir takım özellikler sunar;
  • İstemci tabanlı
    • View state
    • Control state
    • Hidden fields
    • Cookies
    • Query strings
  • Sunucu tabanlı
    • Application state
    • Session state
    • Profile Properties 
View state, control state, hidden fields,cookies ve querystring veriyi istemci tarafında saklarken application state, session state ve profile properties veriyi sunucunun belleğinde tutar. Bu makalemizde “istemci tabanlı” durum yönetim seçenekleri üzerinde duracağız. Bir sonraki makalemizde ise “sunucu tabanlı” durum yönetim seçeneklerini inceleyeceğiz.
İstemci Tabanlı Durum Yönetimi Seçenekleri
1.View State
Viewstate sunucu tarafına giden istekler arasında sayfanın değişen değerlerinin taşınmasını sağlayan bir dictionary nesnesidir. Her kontrolün view state özelliğini EnableViewState property’si set edilerek bu özellik açılıp kapatılabilir. Sayfa seviyesinde de aşağıdaki gibi view state kullanımını aktif veya pasif hale getirebiliriz.
 <%@ Page Language="C#" AutoEventWireup="true"  CodeFile="Default.aspx.cs" Inherits="_Default" EnableViewState="false" %>
Sayfa process edildiğinde sayfanın ve kontrollerin o anki durumu bir string’e hashlenerek sayfada gizli bir saha olarak tutulur. Sayfa servere gönderildiğinde ilkleme aşamasında viewstate string’i ayrıştırılarak yüklenir. Ve sayfa bir önceki postbackle aynı duruma getirilir. View state’e herhangi bir değer de atayabiliriz. Aşağıda bununla ilgili bir örnek verilmiştir.
ViewState["color"] = "red";

2.Control State
Control state, view state’in bazı eksikliklerini tamamlayan yeni bir mekanizmadır. Bazı kontrollerin düzgün çalışabilmesi içi control state durumlarının tutulması gerekebilir. Control state, kontrollerin çekirdek davranışsal işlevleri için kullanılır. Control state view state ile aynı veri yapısındadır. Control state viewstate özelliği kapalı olsa bile kullanılabilir. Örneğin yazılan bir custom kontrolün farklı tabları olduğunu ve kontrolün postbackler arasında hangi tabta olduğunu bilmesi gerektiğini düşünelim. View state ile de bu özellik sağlanabilir. Fakat sayfada viewstate özelliği kapalı olabilir. Bu durumda bu kontrolün tab bilgisi control state’de tutulabilir.
3.Hidden Fields
Gizli sahalar sayfa seviyesinde verileri saklamamıza yardımcı olurlar. Standart HTML hidden fieldlar gibi render olurlar. Fakat browserda görünmezler. Sayfa servera post edildiğinde diğer kontrollerle birlikte bu sahanın da içeriği http formunda gönderilir. Gizli saha, sayfaya özel verileri direk sayfa içerisinde saklamak için kullanılan bir veri havuzu gibi davranır.
<asp:hiddenfield id="DenemeGizliSaha" value=""  runat="server"/>
  
private void Button1_Click(object sender, System.EventArgs e) {     
       
DenemeGizliSaha.Value="postback";
}

4.Cookies
Cookie istemci bilgisayarda text bir dosya olarak saklanan küçük boyuttaki verilerdir. Bir cookie maksimum 4K boyutunda olabilir. Tarayıcılar ayrıca istemcinin bilgisayarında bir uygulamanın en fazla kaç cookie saklayacağına dair de kısıtlamalar getirirler. Çoğu browser bunu 20 ile sınırlar, daha fazla cookie yüklemeye çalışıldığında en eski cookieleri yoksayar. Cookieler belli bir süre veya tarih sonunda silinecek şekilde geçiçi veya kalıcı olabilirler. Sunucu bir cookie yaratarak sayfanın çıktısına ekstra bir HTTP başlığı ekleyerek, istemcinin tarayıcısına gönderir. Tarayıcı bu cookieyi istemci bilgisyarda yaratır. Tarayıcı bir sayfa isteğinde bulunduğunda gönderdiği istekle birlikte cookiedeki bilgiyi de gönderir. Sunucu cookie’nin değerini okuyabilir. Kullanımına bir örnek olarak kullanıcının sisteme kendini tanıttığını gösteren bir token şifrenlenmiş olarak tutulabilir.

Cookieleri Yazma

Tarayıcı kullanıcının sistemindeki cookieleri yönetir.Cookieler tarayıcıya HttpResponse nesnesinin Cookies koleksiyonunda gönderilir.  HttpResponse objesi, Page sınıfının Response propertysinden alınabilir. Cookieler yaratılırken unique bir adı ve değeri olmalıdır. Cookieler bu unique ad ile tutulur. Ayrıca cookielerin geçerliliğinin biteceği tarih ve saat de tutulabilir. Geçerliliği biten cookieler tarayıcı tarafından silinir.

Aşağıdaki kodda geçerlilik tarihi eklendiği tarihten bir gün sonra biten, biri direk cookies koleksiyonuna eklenen diğeri de bir cookie yaratıldıktan sonra koleksiyona eklenen olmak üzere iki cookie yaratılmıştır.
Response.Cookies["kullaniciAdi"].Value = "univera";
Response.Cookies["kullaniciAdi"].Expires = DateTime.Now.AddDays(1);
HttpCookie aCookie = new HttpCookie("sonZiyaret");
aCookie.Value = DateTime.Now.ToString();
aCookie.Expires = DateTime.Now.AddDays(1);
Response.Cookies.Add(aCookie);
Cookieleri Okuma
Cookieler sunucuya sayfa isteğiyle birlikte gönderilirler. Ve HttpRequest objesinin Cookies koleksiyonundan erişilebilirler. Sadece aynı domain veya path’den yayınlanmış cookieler okunabilir.
if (Request.Cookies[“kullaniciAdi"] != null)  {  
   string kullaniciAdi= Request.Cookies["UserSettings"]["Font"]
}
5.QueryString
Query String sayfa URL’sinin sonuna eklenen bilgilerden oluşur. Bilgiyi bir sayfadan diğerine geçirmek için basit fakat sınırlı bir yol sunar. Tipik olarak bir anahtar ve değerinden oluşur ve aşağıdaki gibi gözükür. Bu Urlden de görüleceği gibi query string kısmı “?” den sonra başlar. Ve her bir query string “&” işaretiyle birbirinden ayrılır.
http://www.website.aspx?categoryID=100&listid=500
QueryStringi Okuma
QueryString değerleri HttpRequest objesinin QueryString koleksiyonundan aşağıdaki gibi okunabilir.
string id = Request.QueryString["id"];
Özlem KARAGEDİK

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

UML ve Modelleme – Bölüm 3 (Use Case Diyagramlar)

Önceki iki makalemizde (1, 2) UML’e genel olarak değinip ve modellemede kullanacağımız dokuz diyagram hakkında bilgiler vermiştik. Bu makalemizde Use Case diyagramından detaylı bahsedeceğiz. Öncelikle, genel Use case diyagramının tanımını hatırlayalım. “Bir kullanıcı ve bir sistem arasındaki etkileşimi anlatan senaryo topluluğudur.” Ivar Jacobson Senaryo tanımı için der ki:
“Aktörle sistem arasında gerçekleştirilen, sonucunda aktöre farkedilir getirisi/ faydası oluşan etkileşimli diyalogdur. ” UML Use Case Diyagramları  sistemin işlevselliğini açıklamak amacıyla kullanılır. Sistemin birbirinden ayrı özelliklerinin detaylarını göstermekten ziyade, Use Case Diyagramlar, tüm mevcut işlevselliği göstermek için kullanılabilir. Buradaki en önemli noktalardan biri,   Use Case Diyagramlar temelde sequence diyagram ve akış diyagramlarından farklıdır. Use Case diyagramlar dört ana elemandan oluşmaktadır. Aktörler, Sistem (Proje kapsamını belirtir), Use Caseler ve bunlar arasındaki ilişkiler. Şekil…

UML ve Modelleme – Bölüm 4 (Class (Sınıf) Diyagramları)

Bir önceki makalemizde UML modellemede kullanılan ilk diyagram olan Use Case diyagramını incelemiştik. Bu makalemizde nesne tabanlı programlamada kullanılan sınıflar ve sınıfların arasındaki ilişkileri modelleyebileceğimiz diyagramlar olan Class(Sınıf) diyagramlarını inceleyeceğiz. UML’de sınıflar, nesne tabanlı programlama mantığı ile tasarlanmıştır. Sınıf diyagramının amacı bir model içerisinde sınıfların tasvir edilmesidir. Nesne tabanlı uygulamada, sınıfların kendi özellikleri (üye değişkenler), işlevleri (üye fonksiyonlar) ve diğer sınıflarla ilişkileri bulunmaktadır. UML’de sınıf diyagramlarının genel gösterimi aşağıdaki gibidir. Şekil 1. Class Diyagram Şekil1’de görüldüğü üzere bir dikdörtgeni 3 parçaya bölüyoruz. En üst bölüm sınıf adını, orta kısım özellik listesini (üye değişkenler) ve en son kısım, işlev listesini (üye fonksiyonlar) göstermektedir. Çoğu diyagramlarda alt iki bölüm çıkarılır. Genelde tüm özellik ve işlevler gösterilmemektedir. Amaç, diyagramın sadece belirli k…

Cluster ve clustering nedir? Cluster oluşturmanın faydaları nelerdir? (Bölüm I)

Cluster, basit anlamda benzer bir amaç için belirli bir konfigürasyon yapılarak aynı görevi birlikte ya da yedekli çalışmasını sağlayan servistir. Cluster farklı amaçlarla oluşturulabilir fakat son kullanıcı tarafından her zaman tek bir bilgisayar gibi gözükecektir. Bir cluster oluşturmak için en azından iki adet sunucuya ihtiyaç vardır ve bir cluster içindeki her bir sunucu “node” olarak adlandırılır. İhtiyaç olan hizmete göre çeşitli sayıda nodelar bir araya gelerek clusterları oluşturmaktadır. Bir cluster oluşturmak için gerekli sebepler daha fazla performans ihtiyacı, yüksek erişilebilirlik (high availability) ya da her ikisi birlikte olabilir. Şimdi cluster çeşitlerini çok fazla ayrıntıya girmeden biraz daha yakından inceleyelim. Yüksek erişilebilirlik (High-availability) clusterlarıBu tip cluster yapısında öncelik erişilebilirliği arttırmadır. Bunu tek bir sunucunun görevini herhangi bir donanım yada yazılım problemi oluştuğunda diğer bir sunucunun otomatik olarak devralması olara…